Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında (ZMMS) 1 Ağustos 2026 Tarihli Merkezi EKSİST Reformu

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarında yapılan köklü değişiklikler; pilot illerdeki test süreçlerinin ardından, ertelemeli bir şekilde 1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla Ankara ve İstanbul başta olmak üzere ülke genelinde resmen yürürlüğe girmiştir.

Yapılan mevzuat değişikliğiyle, hasar ihbarı yapıldıktan sonra eksper ataması, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemi (EKSİST) tarafından çeşitli kriterler gözetilerek otomatik atama yapılır. Sigorta şirketi hasar ihbarından sonraki bir iş günü içinde atama yapmazsa, hak sahibi e-Devlet Eksper Atama Sistemi üzerinden talep oluşturabilecektir.

Yeni yasal düzenleme sonrası, araçlarda trafik kazası sonucu oluşan hasar  tespiti ve değer kaybı alacaklarının belirlenmesinde Eksperler, TOBB SBM altyapısına entegre EKSİST (Eksper Atama ve Takip Sistemi) üzerinden, “akıllı dağıtım algoritması” ile re’sen ve tarafsız olarak atanmaktadır.

Hak sahibinin maddi hasar onarım ihbarı, yasa gereği değer kaybı tazminatı talebini de içeren bir başvuru olarak kabul edilir ve EKSİST tarafından atanan bağımsız eksper, hem hasar bedelini (parça/işçilik) hem de teknik değer kaybını tek bir rapor altında birleştirerek nihai raporunu sisteme işler.

Değer Kaybı Tazminat Hesaplama Yöntemlerinde  Anayasa Mahkemesi’nin mülkiyet hakkı ve genel tazminat ilkelerine aykırılık gerekçesiyle verdiği iptal kararlarının ardından, “Gerçek Zarar” Ölçütü benimsendiğinden sigorta genel şartlarındaki matematiksel formüller (yaş/kilometre katsayı tabloları) tamamen işlevsiz kalmıştır.

Her ne kadar yasal değişiklik ile 1 Temmuz 2026 tarihinde ülke genelinde uygulanması planlanan değişiklik 1 Ağustos 2026 itibarıyla gecikmeli olarak yürürlüğe girmiştir.

Tazminatın hesabında, aracın kaza anındaki hasarsız piyasa rayiç değeri ile usulüne uygun onarım gördükten sonraki serbest piyasa rayiç değeri arasındaki fark (gerçek zarar) esas alınır. Sigorta Eksperleri bu tespiti SBM veri havuzu ve reel piyasa endekslerini harmanlayarak somutlaştırır.

Araçta hasar gören parçaların onarımı mümkün değilse öncelik orijinal yedek parça ile değişmesidir. Orijinal parçanın tedarik edilememesi durumunda, yalnızca araç sahibinin yazılı onayı alınması kaydıyla eşdeğer parça kullanımı hukuken mümkündür.

Eksper raporunun SBM’ye iletilmesinin ardından sigorta şirketinin yasal ödeme süresi içinde (15 gün) tazminatı hiç veya gereği gibi ifa etmemesi durumunda, uyuşmazlığın çözümü Sigorta Tahkim Komisyonu ya da adli yargıda yürütülür. Dikkat edilmesi gereken hususlardan bir tanesi de; sigorta kuruluşu tarafından, ilgili mevzuatta yer alan süre içerisinde, eksper ataması yapıldığının ve sigortacıya yüklenemeyecek etkenler sebebiyle eksper raporunun tamamlanamadığının Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemleri üzerinden belgelendirilmesi halinde, talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığı ya da cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olduğu kabul edilmez.

Yeni düzenlemenin uygulamasının sonucu henüz ortaya çıkmamakla beraber sigorta eksperlerinin belirlediği değer kaybı tazminat miktarı piyasa reel şartlarıyla uyumsuz olması halinde kişiler haklarını sigorta tahkim komisyonu aracılığıyla karşılayabilecektir.

Tahkim başvuruları, dava şartı olan sigorta şirketi ön başvurusunun ardından ortalama 4 ila 6 ay gibi bir sürede nihai hükme bağlanarak 5684 sayılı Kanun uyarınca ilam niteliğinde karar ile sonuca ulaşılabilir. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun uyarınca, uyuşmazlık konusu alacaklara uygulanacak yıllık yasal faiz oranı %24’ten %31’e çıkarılmıştır. Hakem heyetleri, temerrüt tarihinden itibaren bu güncel oran üzerinden faiz işletmektedir.

1 Ağustos 2026 tarihi itibariyle tüm Türkiye genelinde uygulanacak olan söz konusu yasal değişiklikle birlikte, hasar takip büroları ve hukuki dayanağı olmayan hasar danışmanlık adı altında faaliyet gösteren firmalar devre dışı bırakılmasının da amaçlandığı anlaşılmaktadır. Süreçlerin dijitalleşmesi ve “Akıllı Eksper” algoritması sayesinde, gerçek zararın tespiti daha nesnel kriterlere oturtulmuştur. Bu durum, Sigorta Tahkim Komisyonu’na intikal eden uyuşmazlıklarda da hakemlerin daha hızlı, denetlenebilir ve adil kararlar vermesinin önünü açacağını değerlendirmekteyiz.